Bilgisayarındaki Virüsü Nasıl Temizlersin

Birkaç yıl önce bir akşam, bilgisayarım açılış ekranında takılıp kaldı. Tarayıcımın ana sayfası tanımadığım bir arama motoruna dönmüştü, masaüstünde hiç kurmadığım iki simge duruyordu ve fan sanki bir şey render ediyormuş gibi durmadan çalışıyordu. O gece panikle formatı attım, üç günlük çalışmamı da beraberinde uçurdum. Bugün aynı durumu yaşasam çok daha sakin ve sıralı davranırdım. Aşağıda, o günden bu yana onlarca cihazda uyguladığım virüs temizleme malware yol haritasını, yeni başlayan birinin takip edebileceği şekilde anlatıyorum.

Önce şunu söyleyeyim: her yavaşlık virüs değildir. Bazen sorun dolu bir disk, bazen aşırı yüklenmiş bir tarayıcı, bazen de eski bir sürücüdür. Ama şu belirtiler bir arada görülüyorsa şüphelenmek gerekir: kendi kendine açılan reklam pencereleri, değişen ana sayfa, tanımadığın uzantılar, internetin sadece belirli sitelerde kesilmesi, boşta dururken bile yüksek işlemci kullanımı ve antivirüsün kendi kendine kapanması. Son madde bende her zaman alarm zilini çalar; çünkü kötü amaçlı yazılımların ilk işi savunmayı susturmaktır.

Temizliğe Başlamadan Önce Yaptığım Hazırlık

En büyük hatam, ilk seferde doğrudan tarama başlatmak olmuştu. Hazırlık aşamasını atlarsan hem verini riske atıyorsun hem de zararlının kendini yeniden kurmasına izin veriyorsun.

Cihazı ağdan ayır, ama akıllıca

Şüphelendiğim anda Wi-Fi'yi kapatıyor ya da Ethernet kablosunu çıkarıyorum. Bunun iki faydası var: zararlı yazılım dışarıya veri gönderemiyor ve ağdaki diğer cihazlara yayılma şansı azalıyor. Yalnız temizlik araçlarını indirmen gerekeceği için, indirmeleri temiz bir ikinci cihazda yapıp USB bellekle taşımak en güvenlisi. Ağı tekrar açtığında bağlantıda tuhaflık kalırsa, bunun modemle mi yoksa cihazla mı ilgili olduğunu ayırt etmek için Wi-Fi bağlantı sorunlarını çözme adımlarına da göz atmaya değer; bazı zararlılar DNS ayarlarını kurcalar ve internet "var ama çalışmıyor" hissi verir.

Önemli dosyaları ayır, ama programları kopyalama

Fotoğraf, belge, tablo gibi kişisel dosyalarımı harici diske alıyorum. Kurulum dosyalarını, .exe uzantılı şeyleri ve tanımadığım klasörleri asla yedeklemiyorum; çünkü zararlıyı temizledikten sonra kendi elimle geri kurmuş olurum. Yedek aldığın diski, temizlik bitene kadar bir daha o bilgisayara takmamak da iyi bir alışkanlık.

Şifrelerini başka bir cihazdan değiştir

Klavye kaydedici (keylogger) barındıran bir cihazda şifre değiştirmek boşa kürek çekmektir. Ben e-posta, banka ve sosyal medya şifrelerini telefonumdan değiştiriyorum. Ardından hesaplarımda iki adımlı doğrulamayı açıyorum; şifre sızsa bile kapı tek anahtarla açılmıyor. Bu adımı temizlikten sonra tekrarlamak da mantıklı.

Adım Adım Temizleme Süreci

Güvenli mod ve ilk tarama

Windows'ta Ayarlar üzerinden "Kurtarma" bölümünden gelişmiş başlatmayı seçip Ağ ile Güvenli Mod'a giriyorum. Güvenli modda çoğu başlangıç programı devre dışı kalır, bu da zararlının kendini korumasını zorlaştırır. Sonra Windows'un kendi Defender'ında "Tam Tarama" değil, "Microsoft Defender Çevrimdışı Taraması" seçeneğini kullanıyorum; bu tarama sistem açılmadan çalıştığı için işletim sistemine gömülmüş şeyleri daha iyi yakalıyor.

İkinci bir görüş için ek tarayıcı

Tek tarayıcıya güvenmiyorum. Bir antivirüsün kaçırdığını başkası yakalayabiliyor. İtibarlı bir kötü amaçlı yazılım temizleme aracını (Malwarebytes gibi ücretsiz sürümü olanlar iş görür) kurup tam tarama yapıyorum. Bulunanları karantinaya alıyorum, hemen silmiyorum; yanlış pozitif olursa geri döndürebilmek için. Ardından cihazı yeniden başlatıp taramayı bir daha çalıştırıyorum, çünkü bazı zararlılar ancak yeniden başlatmadan sonra tam olarak temizleniyor.

Elle kontrol: uzantılar, başlangıç, DNS

Tarama bittikten sonra elle kontrol listemi geçiyorum:

• Tarayıcı uzantıları: Tanımadığım her uzantıyı kaldırıyorum, ana sayfa ve arama motoru ayarlarını sıfırlıyorum. Tarayıcı hâlâ ağır açılıyorsa profil sıfırlaması işe yarıyor.
• Başlangıç programları: Görev Yöneticisi'ndeki Başlangıç sekmesinde anlamsız isimleri devre dışı bırakıyorum.
• Ağ ayarları: DNS adreslerinin elle değiştirilip değiştirilmediğine bakıyorum. Bilinmeyen bir DNS yazılıysa otomatiğe alıyor ya da güvendiğim bir sağlayıcıyla değiştiriyorum.
• Program listesi: Yükleme tarihine göre sıralayıp sorunun başladığı günlere denk gelen kurulumları kaldırıyorum.

Ne zaman formata geçmeli?

Temiz kurulum korkutucu görünür ama aslında en kesin çözümdür. Yedeğin varsa iki saatlik bir iştir ve arkasında hiçbir şüphe bırakmaz.

Temizlikten Sonra: Aynı Yere İki Kez Düşmemek

Temizledikten sonraki ilk hafta cihazı biraz izliyorum: işlemci kullanımı bo