Cihaz Fabrika Ayarlarına Döndürme

Elimde ilk defa "artık bu telefon kurtulmaz" dediğim bir cihaz olduğunda, fabrika sıfırlaması yapmaya bir hafta boyunca korkudan yaklaşamamıştım. Fotoğraflar gidecek mi, WhatsApp konuşmaları ne olacak, cihaz açılmazsa ne yapacağım... Sonunda oturup adım adım yaptım ve o telefon iki yıl daha sorunsuz kullanıldı. O günden beri hem kendi cihazlarımda hem de yardım istediğim tanıdıklarımın bilgisayarlarında defalarca aynı işlemi tekrarladım. Bu yazıda tam olarak neyi hangi sırayla yaptığımı, nerede hata yaptığımı ve senin aynı hatalara düşmemen için nelere dikkat etmen gerektiğini anlatacağım.

Önce bir noktayı netleştirelim: fabrika ayarlarına dönmek, cihazı ilk aldığın günkü yazılım durumuna geri götürmek demek. Kurduğun uygulamalar, ayarladığın Wi-Fi şifreleri, kaydettiğin dosyalar, giriş yaptığın hesaplar silinir. Donanım tamir edilmez; yani şarj sorunu, kırık ekran ya da ısınma probleminde işe yaramaz. Ama yavaşlık, sürekli çöken uygulamalar, açıklaması olmayan reklamlar, ikinci ele satış hazırlığı gibi durumlarda gerçekten temiz bir başlangıç sağlıyor.

Sıfırlamadan Önce Mutlaka Yaptığım Hazırlıklar

Benim tek gerçek pişmanlığım, ilk denememde yedeği eksik almaktı. Galeriyi kurtardım ama not uygulamasındaki iki yıllık listeler gitti. O yüzden artık sıfırlama düğmesine basmadan önce şu üç adımı atlamıyorum.

Yedeği ikiye katla

Buluta yüklemek tek başına yeterli değil, çünkü senkronizasyon yarım kalmış olabilir. Ben hem hesabımın otomatik yedeğini kontrol ediyorum hem de fotoğraf, video ve belgeleri kabloyla bilgisayara kopyalıyorum. Yedek bittikten sonra rastgele beş dosya seçip gerçekten açılıp açılmadığına bakıyorum. Bir de gözden kaçan yerler var: WhatsApp sohbet yedeği ayrı bir menüden alınır, tarayıcı yer imleri hesaba bağlıysa sorun yok ama değilse dışa aktarman gerekir, kimlik doğrulama uygulamasındaki kodlar ise en kritik nokta. Telefonunu sıfırlayıp o uygulamayı kaybedersen, iki adımlı doğrulama kurduğun hesaplara giremeyebilirsin. Kurtarma kodlarını bir kâğıda yazmak eski usul ama hâlâ en güvenilir yöntem.

Hesap kilitlerini çöz

Telefonlarda hesap doğrulaması, sıfırlamadan sonra cihazı açan ekranda seni karşılar. Google veya Apple hesabının şifresini hatırlamıyorsan o telefon eline geçtiği gibi kilitli kalır. Cihazı satacaksan hesabı işlemden önce kaldırmak en temizi. Bilgisayarda ise varsa disk şifreleme anahtarını ve Windows/Mac hesabının şifresini not etmelisin.

Ortamı ve zamanı ayarla

Bu iş yarım saatte bitmez; kurulum, güncellemeler ve uygulamaların yeniden inmesiyle birlikte bana genelde iki üç saat sürüyor. O yüzden şarjı en az yüzde 70'e çıkarıyorum, mümkünse cihazı prize takılı tutuyorum ve stabil bir bağlantı sağlıyorum. Kurulumdan sonra gigabaytlarca uygulama ineceği için, mümkünse bilgisayarı ethernet kablosuyla bağlamayı tercih ediyorum; kablonun Wi-Fi'ye göre daha kararlı olması bu tür anlarda fark yaratıyor. Wi-Fi'de zaten sık kopma yaşıyorsan, sıfırlamaya girmeden önce bağlantı sorunlarını çözmek işini kolaylaştırır.

Cihaz Cihaz Sıfırlama Adımları

Menü isimleri markaya ve sürüme göre biraz değişiyor, ama mantık her yerde aynı: ayarlar içinde "sıfırla", "kurtarma" ya da "reset" kelimesini ara.

Android telefonlarda

Ayarlar içindeki arama kutusuna "sıfırla" yazmak bana en hızlı yol oluyor. Genelde Sistem > Sıfırlama Seçenekleri > Tüm verileri sil şeklinde bir yol izliyorsun. Burada üç ayrı seçenek görebilirsin: ağ ayarlarını sıfırlama, uygulama tercihlerini sıfırlama ve tüm verileri silme. Sadece internet tarafında sorun varsa ağ ayarlarını sıfırlamak bile yeterli olabiliyor, bütün telefonu silmeye gerek kalmıyor. Tam fabrika sıfırlaması için son seçeneği seçip ekran kilidi şifrenle onaylıyorsun. Telefon açılmıyorsa güç ve ses tuşu kombinasyonuyla kurtarma moduna girip aynı işlemi oradan yapmak mümkün.

iPhone ve iPad'de

Ayarlar > Genel > Aktarma veya iPhone'u Sıfırla > Tüm İçerik ve Ayarları Sil yolunu izliyorum. Sistem, silme öncesinde son bir yedek almayı teklif ediyor; ben bunu her seferinde kabul ediyorum. Cihazı satacaksan bu ekranda hesabın da kaldırıldığından emin ol.

Windows ve Mac bilgisayarlarda

Windows'ta Ayarlar > Sistem > Kurtarma > Bu bilgisayarı sıfırla ile iki seçenek çıkıyor: dosyaları koru ya da her şeyi kaldır. "Dosyaları koru" seçeneği uygulamaları temizler ama belgelerini bırakır; yavaşlık şikâyetlerinde çoğu zaman bu bile yetiyor. Cihazı devredeceksen "her şeyi kaldır" ve sürücü temizleme seçeneğini birlikte kullan. Mac'te ise yeni sürümlerde Sistem Ayarları > Genel > Aktar veya Sıfırla içindeki silme yardımcısı işi tek ekranda bitiriyor.

Modem ve router'da

Modemlerde sıfırlama, arka taraftaki iğne deliğine 10-15 saniye basılı tutmakla yapılıyor. Bunu yaptığında Wi-Fi adın, şifren ve varsa değiştirdiğin DNS ayarları da sıfırlanır; internet sağlayıcının kullanıcı adı ve şifresini yeniden girmen gerekebilir. Bu bilgileri elinde tutmadan modeme dokunmamanı öneririm.

Sıfırladıktan Sonra

Kurulum ekranını geçtikten sonra ilk işim